سلام

جعفري: با تشکر از شما جناب آقاي اخلاقي البته ما يک سري سؤالات تخصصي هم داريم که دسته بندي شده است که راجع به قرآن، فلسفه، عرفان، فقه، اصول، اخلاق ، سياست و موضوعات ديگر است من احساس مي‌کنم که اين سؤالات را در اختيار شما قرار بدهيم و شما سر فرصت دسته بندي شده پاسخ بدهيد بهتر است و اينجا هم شما تازه از سفر به افغانستان برگشته‌ايد و خسته هستيد و هم وقتش نيست؛

 و در اين مصاحبه ما بيشتر راجع به سفرهاي آقاي خراساني در پاکستان و اصفهان و قم و جاهاي ديگر که شما در محضرش و همسفرش بوديد مي‌ خواهيم صحبت بکنيم. منتها اينجا يک چيز را مطرح مي‌کنم و آن اينکه با بزرگان ديگري هم که راجع به آقاي خراساني صحبت هايي داشتيم در مورد آشنايي ايشان با آيت الله شهيد محمد باقر صدر تأکيد داشتند و شهيد صدر از نوادري بود که بسيار خوش فکر و نوانديش بود و تفکرات جديدي داشت، هم تفکرات حوزوي شيعي داشت و هم با علوم روز از طريق کتاب هايي که در مصر چاپ مي‌شد و در نجف مي‌آمد. حالا با توجه به اين مسئله شما از نوانديشي هاي محقق خراساني راجع به علوم روز معمول آن زمان يک تصويري اگر براي ما ارايه بدهيد ممنون مي‌شويم.ّّّ

اخلاقي: البته در آن رابطه من چون آن زمان طلبه مبتدي بودم و تازه جامع المقدمات را مي‌خواندم و در عرصه هاي علمي نه در جلسات درس استاد حضور داشتم و نه آن شناخت لازم را از مرحوم آيت الله خوئي و شهيد آيت الله صدر داشتم. و الان بر اين باورم که ايشان از نظر علمي و از نظر مسائل روز که تقريبا مي‌شود گفت با انديشه هاي آيت الله شهيد صدر نزديک بوده يعني روي شناختي که آيت الله شهيد صدر و آيت الله العظمي خوئي از آيت الله خراساني داشتند و اينکه آيت الله شهيد صدر پاي منبر ايشان مي‌ آمد يا آيت الله العظمي خوئي ايشان را به عنوان يک عالم و خطيب توانمند که پاسخگوي نيازهاي جامعۀ کويت باشد تشخيص داده و انتخاب مي‌کند طبيعي قضِيّه است. از اين انتخاب شايستۀ آيت الله خوئي نتيجه مي‌گيريم که آيت الله محقق خراساني در آن زمان پاسخ گوي نيازهاي زمان بوده و از علوم روز، فلسفه، کلام و معارف اسلامي يک شناخت جديدي داشته که آن زمان آيت الله خوئي و آيت الله صدر روي همين ويژگي هاي آيت الله خراساني عنايت ويژه داشته‌اند.

جعفري: آيا رابطه آيت الله خراساني با شهيد صدر رابطۀ استاد و شاگردي بوده يا يک نوع تعامل علمي و فکري با هم داشته‌اند ؟

اخلاقي: آن طوري که من به خاطر دارم، البته من خودم نديدم و از کسي هم نشنيدم که آن مرحوم پاي درس ايشان شاگرد بوده و بنده بر اين باورم که رابطۀ آيت الله محقق خراساني با آيت الله شهيد صدر بيشتر رابطة علمي بوده نه رابطة استاد و شاگردي، حالا ممکن است در يک مقطع هايي از محضر ايشان استفاده شده باشد ولي به عنوان يکي از شاگردان معروف آن بزرگوار نام برده نشده، چون شاگردان معروف آيت الله صدر از همشهري ها آيت ا... استاد صالحي مدرسي، آقاي شيخ جواد عالمي يکه ولنگي و بعضي از افاضل ديگري که فعلا در قيد حيات نيستند مثل آيت الله مرحوم سيد ابوالحسن فاضل و ... بوده‌اند ولي نشنيدم که آيت الله محقق خراساني از شاگردان ايشان بوده. من آيت الله خراساني را با شهيد صدر معاصر مي‌دانم و بيشتر رابطه بين اين دو شخصيت رابطة علمي بوده است.